← Terug naar Blog

Beveiligingsbriefing 2 maart: Ransomware-golf treft gezondheidszorg

De gezondheidszorgsector wordt geteisterd door een nieuwe golf van ransomware-aanvallen. Drie Nederlandse ziekenhuizen zijn getroffen in de afgelopen 48 uur, met verstoring van patiëntenzorg en versleuteling van medische dossiers. Experts waarschuwen dat de Wbni-deadline urgentie toevoegt aan een reeds kritieke situatie.

---

🚨 Nederlandse ziekenhuizen getroffen

Tijdlijn van aanvallen (afgelopen 48 uur)

Datum	Organisatie	Impact	Status
1 maart 04:30	Ziekenhuis Oost-NL	EPD offline, planbare zorg gestopt	Respons actief
1 maart 18:20	Verpleeghuis Zuid-NL	Medicatie-systeem versleuteld	Handmatig proces
2 maart 02:15	Huisartsenpost Randstad	Digitaal dossier onbereikbaar	Onderzoek lopend

⚡ Ransomware-variant: BlackCat 2.0

Forensisch onderzoek door het NCSC-NL wijst op de BlackCat 2.0 ransomware-variant als de waarschijnlijke oorzaak van de aanvallen. Deze variant is specifiek aangepast om medische systemen te targeten en bevat nieuwe technieken om detectie te ontwijken.

Waargenomen aanvalsvector

1. Initiële toegang: Phishing e-mail naar administratief personeel met valse factuur
2. Credential harvesting: Keylogger verzamelt VPN-credentials gedurende 2-3 dagen
3. Laterale beweging: Via gecompromitteerd VPN-account naar interne netwerken
4. Privilege escalation: Exploit van bekende Windows Server kwetsbaarheid (CVE-2026-21887)
5. Encryptie: Gecoördineerde versleuteling van alle bereikbare systemen om 03:00 uur

💰 Losgeld-eisen en dubbele afpersing

BlackCat 2.0 gebruikt dubbele afpersing: naast versleuteling dreigen aanvallers met publicatie van gestolen patiëntgegevens. De losgeld-eisen voor de Nederlandse ziekenhuizen variëren tussen €2,8 miljoen en €4,2 miljoen per instelling.

Extra druk: Wbni-melding dreigement

Nieuw in deze aanvallen: de ransomware-notitie bevat expliciete dreigementen om non-compliance te melden bij NCSC-NL en de IGJ (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd) als het losgeld niet wordt betaald. Dit voegt een extra laag van afpersing toe bovenop de versleuteling en datalek-dreiging.

🏥 Impact op patiëntenzorg

De verstoring van zorgsystemen heeft directe impact op patiëntveiligheid:

• Planbare zorg: Operaties en behandelingen uitgesteld (gemiddeld 450 patiënten per dag per ziekenhuis)
• Medicatieveiligheid: Geen toegang tot medicatiehistorie → verhoogd risico op interacties
• Diagnostiek: Radiologie en laboratorium kunnen resultaten niet koppelen aan patiëntdossiers
• Spoedeisende hulp: Werken met papieren dossiers → vertraagde behandeling

🇳🇱 Wbni-verplichtingen voor gezondheidszorg

Ziekenhuizen, GGZ-instellingen, en andere zorgorganisaties vallen onder de essentiële sectoren in de Wbni. Dit betekent strikte verplichtingen:

Meldplicht bij datalekken

Onder de Wbni moet een significant incident binnen 24 uur gemeld worden aan:

• NCSC-NL: Voor cybersecurity-incidenten
• IGJ: Voor impact op patiëntveiligheid
• Autoriteit Persoonsgegevens: Bij datalekken (AVG-verplichting)

Technische maatregelen voor zorgorganisaties

Het NCSC-NL en de IGJ hebben gezamenlijke richtlijnen gepubliceerd voor cybersecurity in de zorg:

• Netwerksegmentatie: Scheiding tussen medische systemen en kantoornetwerk
• Multi-factor authenticatie: Verplicht voor toegang tot EPD en medicatiesystemen
• Offline backups: Dagelijkse backups op air-gapped systemen (niet bereikbaar vanaf netwerk)
• Patch management: Kritieke patches binnen 48 uur uitrollen
• Incident response plan: Getest scenario voor ransomware-aanval, inclusief papieren processen

✅ Directe acties voor zorgorganisaties

Langetermijn maatregelen (Q2-Q3 2026)

1. Volledige Wbni-compliance audit: Gap-analyse tegen alle vereisten
2. Zero Trust architectuur: Segmentatie en least-privilege toegang voor alle systemen
3. EDR op alle endpoints: Endpoint Detection & Response voor vroege detectie
4. Security Operations Center (SOC): 24/7 monitoring of outsource aan specialistische partij
5. Supply chain security: Audit van alle medische apparatuur leveranciers en IT-partners

📚 Aanvullende bronnen voor zorgorganisaties

• NCSC-NL Cybersecurity Zorg — Sectorspecifieke richtlijnen
• IGJ Informatieveiligheid — Toezicht en handhaving
• KENSAI Wbni-gids voor zorgorganisaties — Technische implementatie
• Digital Trust Center — Incident response ondersteuning

---